3.1 Sterkar sagnir og veikar.

Sagnir skiptast í tvo flokka eftir beygingu í tíð: Sterkar sagnir og veikar sagnir.

Sterkar sagnir eru fáar, um 100, veikar sagnir eru nokkur þúsund.

Allar nýjar sagnir í íslensku eru veikar (gúgla – gúglaði/ deita – deitaði).

Dæmi um sterkar sagnir:

Dæmi um veikar sagnir:

Börn sem eru að læra móðurmálið beygja oft sterkar sagnir eins og þær væru veikar. Þau segja Nonni sjáði mig og bítti mig.

Skýringin á þessari beygingu í máli barna er sú að sterkar sagnir beygjast óreglulega enda oft kallaðar óreglulegar sagnir en veikar sagnir beygjast flestar reglulega og eru því auðveldari í meðförum. Sterkar sagnir skipta um sérhljóð eins og auðvelt er að sjá í þessu dæmi:

bíta – beit – bitum : í – ei – i.

En veikar sagnir bæta við sig endingu; endingarnar geta verið þessar: -aði, -ði, -di og -ti. Yfirleitt lærast reglurnar um hvenær þarf að nota hvaða endingu miklu fyrr og auðveldlegar en beyging sterku sagnanna.

Verkefni 1

Finndu tíu dæmi þess að barn beygir sterkar sagnir eins og veikar sagnir (sbr. t.d.: Hann hlaupti heim).

Verkefni 2

Ímyndaðu þér að þessar sagnir séu til í íslensku og hafi alltaf verið til. Hvernig myndir þú beygja þær ef þú vissir að þær beygðust veikt? Hvers vegna?

krifa, fraka, metja, rilja, paupa, krekkja.

Svar:

krifa – krifaði (minnir á skrifa – skrifaði)

metja – metti (minnir á setja – setti)

rilja – rildi (minnir á skilja – skildi)

paupa – peypti (minnir á kaupa – keypti; hér hljóðverpist sérhljóðið í þátíðinni)

krekkja – krekkti (minnir á hrekkja – hrekkti)