4.1 Persónufornöfn.

Persónufornöfn eru dæmi um staðgengla nafnorða. Þau eru í rauninni einungis 5 (ég, þú, hann, hún, það), en hafa ólíkar beygingarmyndir. 

Persónufornöfn eru flokkuð eftir persónum:

• 1. persóna – ég
• 2. persóna – þú
• 3. persóna – hann, hún, það

Beygingar persónufornafnanna eru nokkuð óreglulegar og þurfum við að læra þær utanbókar til að kunna þær.

1. persónufornafnið – ég – beygist  svona

Ath! -  1. persónufornafnið ég er eins í öllum kynjum [kona, karl eða barn geta öll sagt: ég!]

2. persónufornafnið – þú – beygist svona

Ath! -  2. persónufornafnið þú er eins í öllum kynjum (ég get sagt þú við konu, karl og barn!).

3. persónufornöfnin – hann, hún, það – beygjast svona:

kk

kvk

hk

Við tökum eftir því að þgf. og ef. ft. eru eins í fornöfnunum þremur (þeim, þeirra).

Verkefni

Finnið öll persónufornöfnin í þessum athyglisverða texta Matthíasar Johannessen:

Ég hef oft haft áhyggjur af tungu okkar og framtíð hennar. Og því meiri sem erlend áhrif hafa verið, einkum í sjónvarpi og öðrum ljósvökum. En ég ætla í bili að staldra við dálítið atvik sem Berlin tíundar í fyrrnefndu samtali og vona það megi ávallt eiga við okkar dýrmæta arf. Hann nefnir sögu sem Jacob Talmon segir í einni bóka sinna og lýsir vel þeirri seiglu sem gróin menning býr yfir. Tveir tékkneskir skólastjórar voru að tala saman snemma á 18. öld. Við erum líklega hinir síðustu í víðri veröld sem tala tékknesku, sögðu þeir hvor við annan. Við blasa endalok hennar. Við munum óhjákvæmilega öll tala þýzku hér í Miðevrópu og sennilega einnig á Balkanskaga. Við erum síðustu móhíkanarnir. Enn tala menn tékknesku og langur vegur frá endalokum hennar.  

Úr Samkenndarþjóðfélagið eftir Matthías Johannessen

Í verkefninu hér að ofan eru nokkrar gildrur. Við þurfum t.d. að gæta okkar á orðinu við því að það er ekki alltaf persónufornafn! Þá þurfum við að muna að eignarfall persónufornafna er gjarnan í hlutverki eignarfornafns (sbr. arfur okkar) en er greint sem persónufornafn eftir sem áður.