5.5 Sterk og veik beyging lýsingarorða

Oft er talað um tvenns konar beygingu lýsingarorða.  Annars vegar sterka beygingu og hins vegar veika beygingu. Hafa langflest lýsingarorð bæði sterka og veika beygingu.

 

Í sterku beygingunni vísar lýsingarorðið til einhvers óákveðins atriðis (persónu, hlutar o.s.frv.: góður maður; mikil rigning).

 

Í veiku beygingunni vísar lýsingarorðið til einhvers ákveðins: góði maðurinn, mikla rigningin.   

 

 

Það kann að vekja athygli að miðstig er alltaf í veikri beygingu (breiðari bíllinn/breiðara rúmið) en efstastig getur bæði haft sterka og veika beygingu (hann er bestur (s.b.); besti maðurinn (v.b.))

 

Í sterku beygingunni endar lýsingarorðið á samhljóða í ef.et.

 

Í veiku beygingunni endar lýsingarorðið á sérhljóða í öllum föllum.

 

 

Dæmi um sterka beygingu orðs:

 

nf. et.

gamall (maður)

gömul (kona)

gamalt (hús)

þf. et.

gamlan (mann)

gamla (konu)

gamalt (hús)

þgf. et.

gömlum (manni)

gamalli (konu)

gömlu (húsi)

ef. et.

gamals (manns)*

gamallar (konu)

gamals (húss)

nf. ft.

góðir (menn)

góðar (konur)

góð (börn)

þf. ft

góða (menn)

góðar (konur)

góð (börn)

þgf. ft.

góðum (mönnum)

góðum (konum)

góðum (börnum)

ef. ft.

góðra (manna)

góðra (kvenna)

góðra (barna)

 

* Orðið endar á samhljóða í ef. et.

 

 

Dæmi um veika beygingu orðs:

 

nf. et.

gamli (maðurinn)

gamla (konan)

gamla (húsið)

þf. et.

gamla (manninn)

gömlu (konuna)

gamla (húsið)

þgf. et.

gamla (manninum)

gömlu (konunni)

gamla (húsinu)

ef. et.

gamla (mannsins)

gömlu (konunnar)

gamla (hússins)

nf. ft.

gömlu (mennirnir)

gömlu (konurnar)

gömlu (húsin)

þf. ft

gömlu (mennina)

gömlu (konurnar)

gömlu (húsin)

þgf. ft.

gömlu (mönnunum)

gömlu (konunum)

gömlu (húsunum)

ef. ft.

gömlu (mannanna)

gömlu (kvennanna)

gömlu (húsanna)

 

Hér endar lýsingarorðið gamall á sérhljóða í öllum föllum et. og ft.