6.2 Fallsetningar

Fallsetningar tengjast aðalsetningum á svipaðan hátt og atvikssetningar. Tenging er notuð í flestum tilvikum og eðlilegur staður fallsetningar er á eftir aðalsetningu:

 

Dæmi:

Sigrún heldur [að teið sé orðið kalt]

 

Hér stendur aukasetningin á sama stað og fallorð:

 

Sigrún heldur [þetta]

 

Fleiri dæmi:

Jón spurði [hvort veðrið væri gott]              (fallsetning)

Jón spurði [spurningar]                               (fallorð)

Amma sagði [að tröllið kæmi senn]            (fallsetning)

Amma sagði [söguna]                                (fallorð)

 

Sagnirnar spyrja og segja eru áhrifssagnir. Spyrja stjórnar eignarfalli og segja stjórnar þolfalli. Andlög þessara sagna eru því liðirnir sem á eftir koma, þ.e. fallsetningarnar eða fallorðin.

Fallsetningar eru tengdar með samtengingunni og hv-orðum (t.d. hvort (samtenging); hver, hvor hvaða (spurnarfornöfn); hvað, hvaðan, hve, hvar, hvernig (spurnaratviksorð)).

 

Niðurstaða: Fallsetningar eru þær aukasetningar sem standa í aukafalli og geta komið í stað fallorða. Algengt er að þær tengist aðalsetningunni með tengingunum að/hvort.

 

Lítum nú á þriðja og síðasta flokk aukasetninga, tilvísunarsetningar.