Hjálparsagnir kallast þær sagnir sem standa í samsettri beygingu með aðalsögn.
Dæmi:
Brúin var smíðuð (hér er var hjálparsögn en smíðuð aðalsögn).
Ég hef lesið bókina (hér er hef hjálparsögn en lesið aðalsögn).
Hann verður fermdur í vor (hér er verða hjálparsögn en fermdur aðalsögn).
Hann mun fara (hér er mun hjálparsögn en fara aðalsögn).
Verkefni
Í hverri setningu hér fyrir neðan eru fleiri en ein sögn. Hvað eiga fyrstu sagnir í hverri setningu sameiginlegt?
Árni hefur boðið þeim safnið. Þeir hafa ætlast til að hann skyldi sjá um útgáfuna, því að Pétur hafði tekið að sér ritunina. Bókmenntafélagið hefur gefið út gátur sem hafa tekið miklum breytingum.
Guðrún mun hafa farið í bæinn en áður hafði hún keypt sér miða til útlanda. Hún fer að fara. Pétur getur farið með henni. Hann má sofa á því um stund.
Með verkefnið hér að ofan í huga má fullvissa sig um að ef um samsetta beygingu er að ræða þá er það hjálparsögnin sem stendur í persónuhætti en aðalsögnin lendir í fallhætti (nafnhætti eða lýsingarhætti). Ef um tvær hjálparsagnir er að ræða lendir sú fyrri í persónuhætti.
Dæmi:
Ég mun (fsh.) hafa (nh.) komið (lh.þt.).
Fyrri hjálparsögnin (munu) er í persónuhætti, nánar tiltekið framsöguhætti; seinni hjálparsögnin (hafa) lendir í fallhætti, nánar tiltekið nafnhætti; og aðalsögnin (koma) lendir í fallhætti, nánar tiltekið í lh.þt.).