10. Louis Armstrong (1900–1971)

 „Ef einhver var herra Djass þá var það Louis,“ sagði djassmeistarinn Duke Ellington um Louis Armstrong látinn.

Louis Armstrong var kominn af fátæku fólki í einu af ömurlegri hverfum New Orleans í Lousiana. Daginn sem hann fæddist voru rónar, vændiskonur og óbótamenn á götum úti eins og vanalega; til átaka kom og tveir voru skotnir. Faðir Louis yfirgaf fjölskylduna og um tíma bjó sá litli hjá ömmu sinni. Raddir sögðu að móðirin hefði verið neydd til að stunda vændi. Louis orðaði þetta svona: „Ef hún hefur gert það hefur hún farið mjög vel með það.“ Louis kynntist nokkrum „ástmönnum“ hennar sem sumir hverjir voru illmenni; einn hrinti henni í bræði út í Missisippifljót þannig að henni lá við drukknun; annar var nálægt því að berja hana í hel. Louis gat bjargað henni í bæði skiptin, í seinna tilvikinu með því að kasta múrsteini í fúlmennið.

Snemma kom í ljós að drengurinn var afburðanæmur. Hann kynntist semma tónlist á götum úti þar sem listamenn sungu og léku til að vekja athygli á skemmtistöðunum þar sem þeir spiluðu á kvöldin. Louis elti þetta fólk og drakk í sig tónlistina. Sjálfur hafði hann góða tenórrödd, og mjög ungur fór hann að syngja í kvartett á götum úti.

Eitt sinn, þá 13 ára, var Louis tekinn með riffil sem hann skaut úr út í loftið; hann var umsvifalaust settur á heimili fyrir þeldökka „vandræðadrengi“. Þar var hann svo heppinn að fá althorn til að æfa sig á, og síðar kornett (svipað trompet) sem hann blés í af svo mikilli list að kennarinn lét hann stjórna lúðrasveit sem fór um götur og spilaði. Þegar strákarnir komu í hverfi Louis fagnaði fólkið honum og gaf honum peninga. Fólkið var gjafmilt þó fátækt væri. Þetta atvik varð til þess að Louis var sleppt af heimilinu, aðeins ári eftir að hann var sendur þangað.

Louis fór nú að spila á vændishúsum og síðar í bátum sem fóru um Missisippifljót milli New Orleans og St. Louis. Árið 1922 fór hann til Chicago og komst þar í hljómsveit með einum af sínum uppáhaldsblásurum, trompetleikaranum „King Oliver“.

Sennilega eru frægustu sveitirnar sem Louis lék með Hot Five (1925–1928) og Louis Armstrong All Stars (fimmti áratugurinn). En á fjórða áratugnum lék hann mikið með stórsveitum og mótaði tónlist þeirra og átti mestan þátt í hinum gríðarlegu vinsældum þeirra. Til marks um þær ótrúlegu vinsældir sem Louis naut má nefna að á sjöunda áratugnum fór hann í efsta sæti vinsældalistans vestra, upp fyrir sjálfa Bítlana, og hélt sætinu vikum saman; lagið var Hello Dolly. Þótt trompetinn eða kornettið væri töfrahljóðfæri í höndum Louis var söngur hans kannski ennþá vinsælli. Hver man ekki eftir What a Wonderful World eða Up the Lazy River?

Um kornettið sagði Louis: „Ég varð ástfanginn af því og það af mér; það sem við leikum er lífið …“ Og um tónlist sagði hann: „Nóta er nóta á öllum tungumálum,“ og hann bætti við: „Ef maður hittir á rétta nótu, þá er það dásamlegt!“