14. Hrólfur kraki og ættmenn hans

Margar furðulegar frásagnir leynast í gömlum hetjusögum. Hrólfur kraki var konungur í Danmörku. Faðir hans hét Helgi; hann eignaðist dóttur með Ólöfu drottningu af Saxlandi, móti hennar vilja. Dóttirin naut ekki ástar móður sinnar hún kallaði hana Yrsu í höfuðið á tík sinni og lét hana alast upp í fátækt. Löngu síðar gerist það að Helgi og Yrsa urðu ástfangin og gengu í hjónaband án þess að vita að þau væru feðgin. Þau eignuðust soninn Hrólf (sem síðar var kallaður Hrólfur kraki) og lifðu þau saman hamingjusöm um tíma. En þá segir hin harðbrjósta Ólöf dóttur sinni sannleikann (að Yrsa sé dóttir hennar og Helga), og fer þá Yrsa frá Helga konungi og giftist síðar Aðils Svíakonungi.

Aðils var grimmur konungur; hann bauð Helga konungi til veislu en sveik hann og drap. Hrólfur ákvað nú að fara til Svíþjóðar og heimta bætur. En bak við tjöld í skála Aðils leyndust vopnaðir menn sem ruddust fram. Menn Hrólfs klufu þá alla „í tennur niður“. Þá lét Aðils menn sína bæta eldiviði á langeldana og vildi brenna Hrólf og félaga hans inni; en þeir tóku þá þessa menn og fleygðu þeim á eldinn en gengu sjálfir gegnum logana í staðinn fyrir að flýja eldinn! Aðils lagði á flótta.

Nú safnaði Aðils liði um alla Svíþjóð. Hrólfur bjóst til brottferðar og kvaddi móður sína sem hafði gefið honum silfurhorn, fullt af hringum sem Aðils átti, m.a. hringinn Svíagrís, hinn mesta dýrgrip. Þegar Hrólfur og menn hans voru lagðir af stað sáu þeir her Svíakonungs nálgast. Hrólfur fleygði hringunum úr horninu á jörðina ásamt meira gulli sem Yrsa hafði gefið honum. Svíarnir stóðust ekki freistinguna og stöðvuðu hesta sína til að beygja sig eftir dýrgripunum. En Aðils hélt áfram og nálgaðist nú Hrólf. Þá fleygði Hrólfur hringnum Svíagrís í götuna. Aðils beygði sig í söðlinum til að ná honum á spjótsoddinn. Þá sagði Hólfur: „Svínbeygði ég nú þann sem Svíanna er ríkastur.“ Síðan þeysti hann í átt til Aðils og hjó af honum þjóhnappana (rasskinnarnar) og hélt svo áfram ferð sinni. Eftir þennan merkilega atburð fóru fornskáld okkar að nota orðin „sáð Kraka“ um gull.

Um viðurnefnið kraki er það að segja að maður að nafni Vöggur átti að þjóna Hrólfi; hann undraðist hvað Hrólfur væri lítill og grannur og spurði hvort „kraki þessi“ væri konungur. Hrólfur tók þessu vel og nafnið festist við hann. Gaf hann Vögg gullhring í „nafnfesti“, þ.e. til staðfestingar á nafngiftinni. Vöggur gladdist mjög og þá sagði Hrólfur: „Litlu verður Vöggur feginn“ (og síðan er þetta orðskviður sem merkir að „gleðjast yfir litlu“). Vöggur sagðist í þakklætisskyni fyrir gjöfina mundu hefna Hrólfs kraka. Hann stóð við þau orð þegar þar að kom.

Af Hrólfi er það að segja að hálfsystir hans, sem hét Skuld, safnaði her á móti bróður sínum. Í orustunni féll Hrólfur kraki og allir kappar hans, meðal annars Hjalti hinn hugprúði. Áður en Hjalti hélt í bardagann hafði hann bitið nefið af frillu (hjákonu) sinni til þess að enginn mundi vilja njóta hennar eftir að hann væri dauður.