17. Ingólfur og Valgerður: Sönn ást?

Á heiðnum tíma á Íslandi (fram til ársins 1000), og reyndar miklu lengur, þurfti oft ekki mikið til að gripið væri til vopna. Það var t.d. talið alvarlegt mál ef ungur maður fór að venja komur sínar á nágrannabæi til að tala við unga stúlku ef hann „meinti ekkert með því“, þ.e. ef hann hafði ekki í huga að biðja hennar. Þá var talað um að maðurinn „fíflaði“ stúlkuna. Og ekki var betra ef hann fór að yrkja til hennar „mansöngsvísur“. Þetta hvort tveggja gat verið dauðasynd; feður stúlknanna eða aðrir þeim tengdir gripu gjarnan til vopna.

Í Vatnsdæla sögu er sagt frá Ingólfi Þorsteinssyni á Hofi í Vatnsdal sem var afar vinsæll meðal kvenna. Sagt var að „allar vildu meyjar með Ingólfi ganga“. Ingólfur var sonarsonur hins göfuga landnámsmanns Ingimundar gamla sem varð fyrir spjóti illmennis sem deildi við syni hans um laxveiði í Vatnsdalsá.  

Hinn ungi Ingólfur fór eitt sinn á mannamót í Vatnsdal og tók þátt í knattleik. Stúlkur fylgdust með leiknum og þá vildi svo til að knötturinn hrökk til einnar þeirra, Valgerðar frá Grímstungum. Hún tók knöttinn og sagði að sá sem ætti hann skyldi koma og sækja hann. Ingólfur gekk til hennar. Hann hreifst af henni enda var hún sögð „forkunnlega fögur“. Eftir þetta fór Ingólfur að venja komur sínar í Grímstungur. Föður hennar, Óttari, var ekki skemmt, en sagði að ef Ingólfur mundi biðja hennar væri það auðsótt mál. Þetta vildi Ingólfur ekki, hvernig sem á því stendur.  

Óttar biður nú föður Ingólfs um að taka í taumana og fá Ingólf til að hætta komum sínum í Grímstungur. En ekkert dugði, og nú fór Ingólfur að yrkja vísur til Valgerðar. Óttar kærir málið en ekki tókst að dæma í því vegna þess að Ingólfur hleypti upp dómnum. Óttar tók þá það ráð að flytjast suður yfir heiði með fjölskyldu sína.

En Ingólfur hélt áfram að hitta Valgerði þegar hann átti leið um Borgarfjörð á leið til alþingis á Þingvöllum. Og ekki nóg með það: Valgerður saumaði honum falleg föt og var það merki um ást hennar. Óttar faðir Valgerðar var nú orðinn hinn versti, og þó reynt væri að ná sáttum gekk það ekki. Að því kom að Óttar sendi launmorðingja norður í Vatnsdal til að drepa Ingólf; það tókst ekki en litlu munaði að hann gæti drepið bróður hans, Guðbrand; Guðbrandur sá við honum og drap hann. Þá sendi Óttar annan mann norður í sömu erindagjörðum. Ingólfur vísaði honum á bug en Guðbrandur tók hann að sér. Skemmst er frá því að segja að sendimaðurinn særði Guðbrand banasári en Guðbrandi tókst helsærðum að höggva hann sundur í miðju.

Sættir tókust að lokum og þurfti Óttar að greiða Ingólfi og hans fólki stórfé í sektir.

En hvað varð um ástina milli Ingólfs og Valgerðar? Valgerður var gefin „stafhylskum manni“, þ.e. manni úr Stafholtstungum í Borgarfirði. Meira vitum við ekki um örlög hennar. Ingólfur var þá þegar giftur konu sem var móðursystir Valgerðar! Þeir Óttar, faðir Valgerðar, og Ingólfur voru því svilar (giftir systrum)!

Ingólfur lést af sárum sem hann hlaut í bardaga við ræningja. Hann bað um að vera grafinn „nær götu“ og bætti því við að það væri „hugkvæmara Vatnsdalsmeyjum“.