2. Fallorð – Einkenni þeirra og sérstaða.

Undir fallorð falla 5 orðflokkar, sem hver hefur sín eigin sérkenni. Það eru: 

  • nafnorð
  • fornöfn
  • lýsingarorð
  • greinir
  • töluorð

 

Orð sem tilheyra þessum orðflokkum eiga það sameiginlegt að þau fallbeygjast. Föllin eru fjögur og nefnast þau:

  • (hér er) nefnifall
  • (um) þolfall
  • (frá) þágufall
  • (til) eignarfall

 

Orðin fyrir framan í svigunum eru hjálparorðin sem við notum til að finna föllin.

Annað sem fallorð eiga sameiginlegt er að:

  • þau eru flest til í bæði eintölu og fleirtölu (hestur – hestar).
  • þau taka kyn (hestur er karlkynsorð; hryssa er kvenkynsorð; folald er hvorugkynsorð).

 

Rétt er að vekja athygli á uppflettimynd fallorða í orðabókum. Þar eru þau sýnd í

  • nefnifalli eintölu (maður, kona, barn)

og er nauðsynlegt að átta sig á því þegar við ætlum að fletta orðinu upp í orðabók.

 

Auk þess sýna flestar orðabækur nafnorð í eignarfalli eintölu og nefnifalli fleirtölu. 

Dæmi: hest-ur -s, -ar KK
(KK stendur fyrir karlkyn)

 

Lýsingarorð eru venjulega sýnd í karlkyni og frumstigi. Ef þú rekst t.d. á orðið elst í texta þarftu að fletta upp orðinu gamall (kk.et.nf. frumstig, sterk beyging!).

 

 

Verkefni:

  1. Nefnið 5 orðflokka fallorða.
  2. Hver eru föllin fjögur?
  3. Hvað annað eiga fallorðin sameiginlegt utan það að fallbeygjast?
  4. Hvað þurfum við að hafa í huga þegar við flettum upp fallorðum í orðabók?
  5. Sýndu kenniföll orðanna steinn og kvæði.