23. Olof Palme skotinn til bana

Olof Palme var einn litríkasti stjórnmálamaður 20. aldar. Hann var sænskur jafnaðarmaður og forsætisráðherra Svíþjóðar um árabil. Hann var afburðaræðumaður, hámenntaður og áræðinn. Hann beitti sér t.d. gegn hernaði Bandaríkjamanna í hinu skelfilega Víetnamstíði á árunum kringum 1970. Og hann veitti þúsunundum flóttamanna hæli í Svíþjóð. Sagt var að margir þeirra hefðu grátið sáran þegar fréttin barst um morðið á honum.

En það var að kvöldi 28. febrúar 1986 að Palme fór með eiginkonu sinni, Lisbeth, á kvikmyndasýningu í miðborg Stokkhólms. Þegar þau komu út úr kvikmyndahúsinu héldu þau suður Sveaveg í áttina að gatnamótunum við Tunnelgötu (sem nú heitir Olof Palmes gata) og var göngugata. Klukkan var þá um 23:20. Á götuhorninu steig fram maður og hleypti af tveimur skotum úr Magnum-skammbyssu af gerðinni Smith & Wesson, hlaupvídd .357. Annað skotið hitti Olof Palme og varð honum að bana. Hitt skotið særði Lisbeth Palme. Skotmaðurinn hljóp síðan í austurátt og hvarf.

Morðið á Olof Palme hefur aldrei verið upplýst. Smáglæpamaður að nafni Christer Pettersson var handtekinn og ákærður fyrir morðið. Hann var „góðkunningi lögreglunnar“, eiturlyfjafíkill og drykkjusjúklingur. Undirréttur í Svíþjóð sakfelldi Pettersson fyrir morðið, en hann var síðan sýknaður á æðra dómsstigi sem komst að þeirri niðurstöðu að vitnisburður Lisbeth Palme væri ekki nægilega áreiðanlegur; en hún hélt því fram að Christer Pettersson væri maðurinn sem kom að þeim þetta örlagaríka kvöld.

Sagan af hinni misheppnuðu lögreglurannsókn eftir morðið er orðin löng og flókin. Ótal mistök voru gerð. Í því sambandi hefur því verið haldið fram að morðingi Palme hafi verið hægri öfgamaður innan sænsku lögreglunnar.

Olof Palme var afar umdeildur stjórnmálamaður og átti marga hatursmenn. Ein kenningin hljóðar þannig að leyniþjónusta aðskilnaðarstjórnarinnar (apartheid; stjórn hvíta minnihlutans) í Suður-Afríku hafi myrt Palme. Önnur kenning gengur út á að vopnaframleiðendur í Svíþjóð hafi óttast að Palme mundi fletta ofan af ólöglegri vopnasölu þeirra til Írans í samráði við Bandaríkjamenn; bandaríska leyniþjónustan og jafnvel sjálfur George Bush eldri, varaforseti og síðar forseti Bandaríkjanna, áttu að hafa skipulagt morðið.

Sennilega verður morðið á Olof Palme aldrei upplýst. Ef til vill var Christer Pettersson morðinginn. Ef til vill skaut hann Olof Palme í misgripum fyrir annan mann sem hann átti sökótt við. Ef til vill var hann fenginn til verksins. Eftir að Pettersson var látinn laus úr fangelsi og sýknaður af morðinu mun hann hafa játað á sig morðið við fleiri en eitt tækifæri. En játning hans hefur í sjálfu sér ekkert gildi því að engum dettur lengur í hug að trúa orði sem Pettersson sagði um athafnir sínar kvöldið 28. febrúar 1986.