3. Aðaltengingar og aukatengingar

Setningar í málsgrein eru oftast tengdar með samtengingum. Þær eru tvenns konar eins og fram kom í kaflanum um smáorðin: aðaltengingar og aukatengingar:

 

Aðaltengingar tengja aðalsetningar: og, en, heldur, enda, eða, ellegar

 

Þær geta reyndar gert ýmislegt fleira, til dæmis tengt saman aukasetningar (sjá nánar síðar) og ýmsa liði (Jón og Gunna).

 

Aukatengingar tengja aukasetningar við aðrar setningar:  að, eð, ef, (stærri) en, enda, sem, er, fyrst, hvort, meðan, nema, (eins) og, síðan, uns, þegar, þó, þótt

 

 

 

Verkefni

1.  Nefnið nokkrar aðaltengingar.

2.  Nefnið nokkrar aukatengingar.

3.  Jón og Gunna eru hjón. – Í þessari setningu tengir og nafnorðin Jón + Gunna. Hvað tengir og í eftirfarandi málsgreinum?:

a) Ég sá bæði stóra og litla hesta.

b) Gunna kemur þá og þegar.

c) Jón segir að Pétur sé gáfaður og að Guðrún og Palli séu viðvaningar.

4.  Hvað tengja samtengingar í þessum málsgreinum?

a) Hann er veikur eða latur.

b) Jón syngur alla daga en Sigga hlær alltaf.

c) Þetta er gott og fallegt.