Sagnorð greinast frá öllum öðrum orðum að því leyti að þau beygjast í tíðum. Í íslensku eru tvær tíðir: nútíð og þátíð. Þátíð er notuð um það sem er liðið en nútíð er notuð um það sem gerist núna, það sem gerist í framtíðinni og er meira að segja stundum notuð um liðna atburði, einkum í frásögnum (líður nú til jóla).
Dæmi:
|
Nútíð |
Þátíð |
|
Ég fer. Ég skrifa. Ég skrepp heim á morgun. |
Ég fór. Ég skrifaði. Ég skrapp heim í gær. |
Skilgreining:
Öll orð, sem unnt er að beygja þannig að þau taka bæði merkingarbreytingu og formbreytingu eftir því hvenær það gerist sem talað er um, kallast sagnorð.
Dæmi:
Ég fer í bæinn með Palla.
Ég fór í bæinn með Palla.
Merkingarmunur þessara tveggja setninga er augljós hverjum þeim sem kann íslensku. Annars vegar er rætt um atburð sem er að gerast núna eða hefur ekki gerst, hins vegar atburð sem hefur átt sér stað.
Munur á formum sagnanna tveggja er greinilegur, fer – fór.
Þátíð greinir yfirleitt frá því sem liðið er:
Í gamla daga gengu Íslendingar á sauðskinnsskóm
Þangað reru allir því veður var fagurt og blítt þennan dag
En eins og minnst var á hér að ofan er unnt að nota nútíð sem tilvísun til hvaða tíma sem er:
Núna
Stúlkan gengur í skóla.
Síðar
Stúlkan gengur örugglega í skóla næstu árin.
Áður (frásagnarnútíð, söguleg nútíð)
Gengur hann yfir ána og finnur strax hrossin.
Sífelldur tími
Vorið kemur (á hverju ári) með hækkandi sól.