24. Um blönduð hjónabönd Íslendinga vestanhafs

ÍTímariti Þjóðræknisfélags Íslendinga árið 1937 er grein um giftingar Íslendinga í Vesturheimi. Sagt er frá því að fyrsta gifting Íslendings sem vitað sé um hafi verið í mormónabyggðum Utah-fylkis í Bandaríkjunum árið 1860 en þangað höfðu nokkrir Íslendingar flust á árunum þar á undan. Þetta ár (1860) giftist íslensk kona „enskum manni“.

Fyrsti stóri hópur Íslendinga fór til Norður-Ameríku árið 1870 og bjuggu flestir þeirra fyrstu árin í Ontariofylki í Kanada. Grípum hér niður í fyrrnefndri grein þar sem höfundurinn ræðir um blandaðar giftingar í Manitobafylki í Kanada [Til glöggvunar: Nýja-Ísland liggur skammt norðan Winnipegborgar í Manitoba; á Nýja Íslandi var sterk íslensk nýlenda og þar var Gimli höfuðstaðurinn]:

„Svo sem kunnugt er, kom fyrsti hópur Íslendinga til Manitoba (Nýja-Íslands) haustið 1875. Fyrsta árið var nýlendan prestlaus, og líklega hafa fáir eða engir gift sig þá. En haustið 1876 kom séra Páll Þorláksson þangað, þó aðeins snögga ferð í það sinn. Ári síðar kom séra Jón Bjarnason, og höfðu þeir báðir prestsþjónustu þar á hendi um tíma. Meðan séra Jón var í Nýja-Íslandi gifti hann tíu hjón, öll íslensk. Séra Páll gifti tuttugu og sex hjón á tímabilinu frá 1876 til 80 og voru þau öll íslensk. Að líkindum hafa ekki öll þessi hjón átt heima í Nýja-Íslandi, því báðir prestarnir heimsóttu af og til Íslendinga í Winnipeg, sem voru búsettir þar frá 1876. Sömuleiðis hafði séra Páll á hendi að einhverju leyti prestsþjónustu meðal Íslendinga sunnan landamæranna, bæði í Minnesota og Norður-Dakota, áður en hann fór alfarinn suður. Hann dó, eins og kunnugt er, árið 1882 í íslensku byggðinni í Dakota. Árið 1880 giftist íslenskur maður enskri stúlku á Gimli, og mun það hafa verið fyrsta blandaða giftingin í Nýja-Íslandi. Í Winnipeg voru fyrstu íslensku hjónin gift árið 1876. Örfáir Íslendingar munu hafa staðnæmst þar árið áður, þegar þeir sem verið höfðu í Ontario fluttust til Nýja-Íslands. Voru það einkum stúlkur, sem fóru í vistir í Winnipeg og grenndinni. Ekki voru sumar þeirra búnar að vera þar lengi áður en þær komust í nógu náin kynni við innlenda menn til að stofna til hjúskapar með þeim; sú fyrsta mun hafa gifst hér um bil einu ári eftir að hún kom þangað; og um fjórar íslenskar konur þar er getið, sem giftar voru innlendum mönnum fyrir 1880, en vel geta þær hafa verið fleiri. Á þessu tímabili, frá því Íslendingar fyrst komu vestur og fram að 1880, lætur nærri að blönduðu giftingarnar, þ.e. íslenskur maður og íslensk kona gifst annarra þjóða konu eða manni, hafi verið 16%; óneitanlega góð byrjun. Auðvitað er ómögulegt að vita hversu mörg íslensk hjón hafa gift sig á þessu tímabili, né heldur hvað margar blönduðu giftingarnar hafa verið. En það má gera ráð fyrir að hlutföllin milli allra hjónabanda hafi verið mjög svipuð og á milli þeirra, sem vitneskju er hægt að fá um. Það virðist því ekki fjarri sanni, að áætla að á fyrstu tveimur áratugunum hér vestra hafi einn sjötti til einn sjöundi hluti allra giftinga meðal Íslendinga verið blandaðar.“